Heupdysplasie (HD)
Heupdysplasie is een afwijking van het heupgewricht waarbij er ontwikkelingsstoornissen zijn in zowel de heupkom als in de dijbeenkop, die samen het heupgewricht vormen. Door die stoornissen ontstaat er speling in het heupgewricht, waardoor er botwoekeringen (artrose) kunnen ontstaan. Die artrose is verantwoordelijk voor de pijn en het manken bij die honden.
HD wordt meestal veroorzaakt door een combinatie van erfelijke aanleg en externe factoren.
HD is voor ongeveer 30 % een erfelijk bepaalde afwijking van één of beide heupgewrichten. Niet alle pups van ouders met HD krijgen echter de aandoening en het HD-vrij zijn van ouderdieren is geen volledige garantie dat de jonge hond klachtenvrij blijft.
Tot nu toe is er geen gen (of genen) geïdentificeerd welke verantwoordelijk is voor HD.
HD is dus door selectief fokken nooit volledig te elimineren. De fokkers die fokken volgens de richtlijnen van de Duitse rasvereniging (SV) kunnen gebruik maken van een Zuchtwert-systeem.
In dit systeem heeft elke hond een bepaalde waarde gekregen. Deze waarde wordt voor een pup bepaald door de gemiddelde zuchtwert van de ouders, vervolgens zal de zuchtwert nog worden aangepast door de beoordeling van zijn of haar eigen HD-resultaat. En als de pup is uitgegroeid tot dekreu of fokteef en al nakomelingen heeft, zullen de resultaten van het heuponderzoek van alle nakomelingen ook invloed hebben op de zuchtwert van zowel de vader als moeder. Als er ongeveer 30 nakomelingen zijn heeft het eigen HD-resultaat geen invloed meer.
De regels in Duitsland vragen om dit systeem te gebruiken. Zij mogen enkel een combinatie van reu en teef maken als de som van de zuchtwert van beiden niet hoger is dan 200.
Een individuele zuchtwert van 100 wil zeggen dat een bepaalde reu of teef gemiddeld zal scoren voor de vererving van HD. Een lagere zuchtwert geeft aan dat deze hond een betere vererving heeft met betrekking tot heupdysplasie. Dit wil dus zeggen dat honden met een lagere zuchtwert meer honden zullen produceren met goede heupen dan honden met een hoge zuchtwert.
Om gebruik te maken van dit systeem kan je als fokker dus alleen maar honden gebruiken die in deze databank zijn ingevoerd, en moeten de gebruikte teven ook in volgens de Duitse regels worden geröntgend. Dit wil ook zeggen dat er een DNA bepaling moet zijn, de heupen, maar ook de ellebogen moeten gecontroleerd worden op eventuele dysplasie.
Naast de erfelijke aanleg hebben voeding en beweging ook een invloed op het ontstaan van HD-klachten.
Overmatige belasting door een teveel aan lichaamsbeweging, traplopen en springen en een te snelle groei, onvoldoende spierontwikkeling, overgewicht, slechte voeding en de percentage lichaamsvet kunnen een nadelige invloed hebben op de ontwikkeling van de heupgewrichten. Het komt meer voor bij de middelgrote tot grote hondenrassen. Voedingssupplementen en voeding kunnen de HD vorming positief maar ook negatief beïnvloeden.
Een hond die geen aanleg heeft, kan een misvormde heup krijgen door externe factoren. Daarentegen kan een hond die wel aanleg heeft, positief door externe factoren worden beïnvloed, waardoor minder misvorming zal ontstaan. Trouwens HD komt niet uitsluitend voor bij rashonden, maar ook bij hun kruisingsproducten. En is ook een gekende afwijking bij katten en zelfs bij de mens.